Zo groeit een speeltuin uit tot een plek voor álle kinderen

De vrijwilligers van Pinkeltje grepen dat moment aan om verder te kijken dan alleen nieuwe toestellen. Hun ambitie: een speeltuin waar álle kinderen kunnen meedoen.

Van vervangen naar vernieuwen 

De aanleiding was praktisch: de gemeente stelde een extra stuk grond beschikbaar, waardoor er meer ruimte kwam. Tegelijk waren bestaande speeltoestellen verouderd en aan vervanging toe. Dat vormde het vertrekpunt om te kijken naar een nieuwe inrichting van de speeltuin. 

“Dat heeft ons aan het denken gezet,” vertelt Hans van der Horst, bestuurslid van Buurtvereniging Pinkeltje. “Als we toch gaan vernieuwen, laten we het dan meteen zo doen dat álle kinderen hier kunnen spelen.” 

Tijdens dat proces vroegen sommige ouders of bij de vernieuwing ook rekening kon worden gehouden met kinderen die gevoelig zijn voor prikkels of zich niet vanzelfsprekend thuis voelen in elke speelomgeving. Bij de verdere uitwerking werd ook ouderinitiatief Vlas uit Oudewater betrokken, een belangenorganisatie voor kinderen met een zorgvraag. Hun perspectief op inclusie is meegenomen in de plannen en heeft geholpen keuzes concreet te maken.

Al goed op weg 

Eigenlijk was Pinkeltje al goed op weg. De speeltuin draaide, er was een actieve onderhoudsploeg en een sterke band met de buurt. Juist daardoor ontstond het inzicht: met gerichte aanpassingen kun je een fijne speeltuin doorontwikkelen tot een inclusieve plek. Geen totaal nieuw project, maar een volgende stap. In de praktijk bleek al snel dat inclusie geen los onderdeel is, maar iets wat je verweeft in alles wat je doet. 

Niet één toestel, maar het geheel 

Pinkeltje werd stap voor stap heringericht met inclusie als uitgangspunt. Niet één los toestel stond centraal, maar de hele speelplek. De paden en ondergronden zijn toegankelijk gemaakt voor rolstoelgebruikers, zodat kinderen zich zelfstandig door de speeltuin kunnen bewegen. Tegelijk zijn toestellen vervangen en toegevoegd, met nadruk op samenspel in plaats van apart spelen. Ook de inrichting veranderde. Er ontstond ook meer overzicht en veiligheid. De ruimere opzet zorgt voor rust en minder prikkels. 

Juist die combinatie van toegankelijkheid, overzicht, ruimte en samenspel maakt dat de speeltuin nu beter werkt voor kinderen met verschillende behoeften, zoals een lichamelijke, verstandelijke of prikkelgevoelige beperking. Inclusie zit hier niet in één oplossing, maar in het geheel. 

Leren door te kijken 

Om keuzes te maken, gingen vrijwilligers op bezoek bij andere speeltuinen die al inclusieve speeltoestellen hebben. “Je leest erover, maar pas als je het met eigen ogen ziet, snap je echt wat het betekent,” zegt Hans. Ze kregen een concreter beeld van wat er mogelijk is. Soms bleken oplossingen verrassend eenvoudig. Door bestaande toestellen anders te plaatsen, werden ze beter bereikbaar vanaf het gras en verharde paden. Zonder grote ingrepen werd de speeltuin al toegankelijker. 

Van idee naar plan 

Met hulp van de gemeente werd een technisch ontwerp gemaakt. Dat hielp om ideeën concreet, uitvoerbaar en toekomstbestendig te maken. In dat plan werden ook toestellen vervangen, zoals de glijbaan en het draaitoestel. Daarmee groeiden zowel de toegankelijkheid als de speelwaarde voor verschillende kinderen, én kreeg de speeltuin weer een frisse uitstraling. 

Kinderen aan zet 

Ook kinderen zelf dachten mee. Hans: “We vroegen hen: wat vinden jullie leuk, wat missen jullie, wat zou je anders willen?” Tijdens een Sinterklaasactiviteit leverden zo’n 35 kinderen hun tekeningen met ideeën aan. De boodschap was duidelijk: er moet meer te doen zijn, óók voor kinderen met een beperking of handicap. Vooral trampolines en beweging stonden hoog op het lijstje. Die input werd meegenomen in de uiteindelijke keuzes. 

De rol van het SamenSpeelFonds 

In het traject speelde het SamenSpeelFonds een belangrijke rol. Niet alleen financieel, maar juist ook in het meedenken: wat is er nodig, waar moet je rekening mee houden, hoe pak je dit stap voor stap aan? “Het hele traject was best een bevalling, maar we hebben alle hulp gekregen,” zegt Hans. “Er werd echt met ons meegedacht. Dat gaf vertrouwen om dit traject aan te gaan.” 

Samenwerking met de gemeente 

Ook de samenwerking met de gemeente was belangrijk. Martijn Smits, beheermedewerker straatmeubilair en speelplaatsen bij Gemeente Woerden: “De gemeente Oudewater heeft al jaren goed contact met Buurtvereniging Pinkeltje. De lijntjes zijn kort en we weten elkaar goed te vinden. De gemeente is eindverantwoordelijk voor de speeltuin, maar het goede onderhoud door de mensen van de vereniging is een echte meerwaarde. Daardoor ziet de speeltuin er altijd netjes uit. Mede daardoor voelen bezoekers zich prettig en welkom.” 

Smits is blij met de samenwerking: “Heel fijn dat we in gezamenlijk overleg een goed plan voor de aanpassingen in de speeltuin konden maken. De gemeente kan dit soort initiatieven alleen maar ondersteunen. Er waren al diverse speel- en sportplekken, maar het is heel fijn dat er nu een echte samenspeelplek is. Iedereen moet kunnen spelen, sporten en bewegen in de openbare ruimte. Pinkeltje was al een hele leuke ontmoetingsplek, maar nu is het nog meer een plek voor iedereen geworden.” 

De volgende fase is ook al gestart: “De wens is om de oude schommels te vervangen. Ook die kunnen meer inclusief uitgevoerd worden. De gemeente en Pinkeltje trekken samen op om de financiering rond te krijgen. We streven ernaar om de schommels dit jaar nog te vervangen.” 

Een speeltuin voor een bredere doelgroep 

De vernieuwde speeltuin valt goed in de smaak bij de vaste bezoekers uit de wijk en trekt inmiddels ook een breder publiek. Zorginstellingen komen met groepen kinderen spelen. De speeltuin is daarmee niet alleen inclusiever ontworpen, maar wordt ook inclusiever gebruikt. 

Ook aan de slag? 

Pinkeltje laat zien wat er mogelijk is als je verder kijkt dan alleen toestellen. Een plek waar samen spelen écht samen betekent. Wil je in jouw gemeente ook een samenspeelplek, waar alle kinderen kunnen spelen? 

We zorgen er dan samen voor dat kennis over samenspelen steeds beter landt in de maatschappij. Dit doen we met webinars, bijeenkomsten, onderzoek en kennisdocumenten.  

Binnen het netwerk blijven speeltuinen, gemeenten, ontwerpers en andere organisaties die zich inzetten voor inclusie elkaar inspireren, kennis delen en leren van elkaars ervaringen. Zo zijn we samen altijd op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen en zetten we concrete stappen richting een samenleving waarin alle kinderen samen kunnen spelen.